Jesteś tutaj:
Postępowanie karne
04.03.2016 - Natalia Szok
Kliknij, aby ocenić:
 
3,75/4

Osoba żyjąca w związku jednopłciowym także może odmówić zeznań w postępowaniu karnym

Związki homoseksualne od lat są w Polsce tematem tabu. Z powodu braku wystarczających regulacji prawnych problematyczne było między innymi prawo odmowy zeznań przez osobę żyjąca w związku jednopłciowym. Teraz ulega to zmianie, dzięki uchwale Sądu Najwyższego, która nie tylko ujednolici praktykę orzeczniczą, ale i ukróci ograniczanie prawa do odmowy zeznań partnerom tej samej płci.

Problematyka prawa do odmowy zeznań

 

Zgodnie z art. 182 § 1 KPK, prawo do odmowy zeznań przysługuje osobie najbliższej dla oskarżonego.  Określony w art. 182 § 1 KPK zakaz dowodowy zakazuje więc przesłuchiwania w charakterze świadka osoby, która skorzystała z prawa do odmowy zeznań. Konsekwencją skorzystania z prawa do domowy zeznań jest miedzy innymi to, że nie mogą zostać wykorzystane jako dowody w sprawie zeznania złożone przez taką osobę. Co ważne, nie mogą być również wykorzystane jej wypowiedzi, które zostały złożone przy braku świadomości osoby o prawie do odmowy zeznań. Pojawia się zatem pytanie, kogo możemy uznać za osobę najbliższą dla oskarżonego? W świetle art. 115 § 11 KK, osobą najbliższą jest małżonek, wstępny, zstępny, rodzeństwo, powinowaty w tej samej linii lub stopniu, osoba pozostająca w stosunku przysposobienia oraz jej małżonek, a także osoba pozostająca we wspólnym pożyciu. To ostatnie stwierdzenie - osoba pozostająca we wspólnym pożyciu – stała się kluczowa. Czy dotyczy to tylko związków heteroseksualnych czy także związków jednopłciowych? Choć te ostatnie są związkami nieformalnymi i prawnie bezskutecznymi, to nie znajduje aksjologicznego uzasadnienia pozbawienie partnera tej samej płci prawa do odmowy zeznań. Teraz również i pary homoseksualne będą mogły korzystać z prawa do domowy zeznań, a to za sprawą przełomowej uchwały Sądu Najwyższego, podjętej w składzie 7 sędziów w dniu 25 lutego 2016 roku.

 

Przełomowa uchwała Sądu Najwyższego

 

Uchwała z dnia 25 lutego 2016 roku (sygn. akt I KZP 20/15) wydaje się odrzucać pogląd, że wspólne pożycie oznacza związek analogiczny do związku małżeńskiego, pozbawiony jedynie węzła formalnego.   Zgodnie z brzmieniem wspomnianej uchwały Sądu Najwyższego, zawarty w art. 115 § 11 KK. zwrot „osoba pozostająca we wspólnym pożyciu” określa osobę,  która pozostaje z inną osobą w takiej relacji faktycznej, w której pomiędzy nimi istnieją jednocześnie więzi duchowe (emocjonalne), fizyczne oraz gospodarcze (wspólne gospodarstwo domowe). Ustalenie istnienia takiej relacji, tj. „pozostawania we wspólnym pożyciu”, jest możliwe także wtedy, gdy brak określonego rodzaju więzi jest obiektywnie usprawiedliwiony. Odmienność płci osób pozostających w takiej relacji nie jest warunkiem uznania ich za pozostających we wspólnym pożyciu w rozumieniu art. 115 § 11 KK. Oznacza to, że „wspólne pożycie” nie będzie odnoszone jedynie do małżeństw – jak czyni to na przykład Kodeks rodzinny i opiekuńczy – ale także do związków osób tej samej płci. Jak powiedział Sąd Najwyższy, „językowo >>wspólne pożycie<<  jest rozumiane jako bycie z kimś albo jako obcowanie płciowe”.

 

Choć omawiana definicja „osoby najbliższej” znajduje się w Kodeksie karnym, zaś prawo do domowy zeznań uregulowane jest w Kodeksie postępowania karnego to - zdaniem Sądu Najwyższego  - należy przyjąć zbieżne rozumienie wspólnego pożycia w Kodeksie karnym i w Kodeksie postępowania karnego.

 

Podsumowanie

 

Omawiana uchwała Sądu Najwyższego jest przełomowa dla osób żyjących w związkach homoseksualnych. Jednoznacznie przyznaje ona prawo odmowy zeznań partnerowi tej samej płci. Jak podkreśla Sąd Najwyższy, ustawodawca w art. 115 § 11 KK nie zawarł warunku odmiennej płci przy przesłance „wspólnego pożycia”. Choć pary jednopłciowe nadal nie mogą być w świetle polskiego prawa uznawane za rodzinę, to wydane orzeczenie Sądu Najwyższego uznać należy za krok w dobrą stronę – w stronę zaprzestania piętnowania partnerów tej samej płci.

 

Podstawa prawna:
Art. 115 § 11 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 roku – Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553)
Art. 182 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 roku – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. Nr 89, poz. 555)

Autor/Źródło: Natalia Szok

Szukasz porady prawnej?
Prześlij swoje pytanie do doświadczonych prawników:
Wasze komentarze
Polecana kancelaria prawna
Kancelaria radców prawnych
Kadron
Kancelaria Adwokacka
Informacja o kancelarii pochodzi z Bazy prawników SerwisPrawa.pl
Nasi partnerzy
  • InTENSO - outsourcing IT, leasing pracowniczy
  • Jakość obsługi
  • Biuro Informatyki Stosowanej FORMAT
  • Competitive Skills - Szkolenia biznesowe, rekrutacja i headhunting, doradztwo
  • Kaspersky
  • elsa
  • CBIT.pl
  • Enterprise-Gamification
  • Lazarski
  • Secret Client - tajemniczy klient, tajny klient, mystery shopping
  • Atlassian
Zobacz także
  • Kanały RSS
  • Facebook
  • Google+
® 2008 - 2017 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptacją regulaminu.