Jesteś tutaj:
Prawo administracyjne
23.12.2016 - Natalia Szok
Kliknij, aby ocenić:
 
5/5

Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

Mój brat jest niepełnosprawny i z powodu upośledzenia umysłowego, na które cierpi od urodzenia, wymaga całodobowej opieki. Do niedawna taką opiekę zapewniali mu rodzice, ale z uwagi na wiek nie są już w stanie zajmować się bratem. Dlatego to ja musiałam zająć się bratem, jestem też jego opiekunem prawnym. Rodzice są w podeszłym wieku, mają 79 lat, sami wymagają opieki. Oboje rodzice mają orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, ale z powodu swojego stanu zdrowia wymagają pomocy nawet przy najprostszych codziennych czynnościach. Jestem jedyną osobą, która może im pomagać, dodatkowo muszę zajmować się bratem, który wymaga opieki całodobowej. To wszystko było powodem tego, że zrezygnowałam z pracy. Czy zostanie mi przyznane świadczenie pielęgnacyjne?

Istota świadczenia pielęgnacyjnego

 

Świadczenie pielęgnacyjne stanowić ma formę wsparcia rodziny pozostającej nie tylko w trudnej sytuacji materialnej, ale i faktycznej, spowodowanej koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą wymagającą, ze względu na swój stan zdrowia, pomocy w wykonywaniu podstawowych czynności życiowych. Świadczenie to przysługuje osobom wskazanym w ustawie, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

 

 

Zgodnie z normą art. 17 ust. 1 i 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

  1. matce albo ojcu,
  2. opiekunowi faktycznemu dziecka,
  3. osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
  4. innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności.

 

Innym osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny (które nie są spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki), przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

  1. rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
  2. nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
  3. nie ma opiekuna faktycznego dziecka, osoby będącej rodziną zastępczą spokrewnioną  lub osoby te legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

 

Zgodnie z normą art. 17 ust. 1b świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

  1. nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub
  2. w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

 

Przesłanki negatywne określono w art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli:

 

1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego,

b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

 

2) osoba wymagająca opieki:

a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,

b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;

 

3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;

 

4) członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

 

5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

 

6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

 

Rozwiązanie problemu

 

W art. 17 ust. 1a wskazano, kiedy innym osobom (niespokrewnionym w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki), na których ciąży ustawowy obowiązek alimentacyjny, będzie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Osobom tym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

  1. rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
  2. nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
  3. nie ma opiekuna faktycznego dziecka, osoby będącej rodziną zastępczą spokrewnioną  lub osoby te legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

 

Pytająca należy do kręgu osób określonych normą art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. We wskazanym stanie faktycznym wyraźnie wskazano, że rodzice Pytającej legitymują się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a ustawa wymaga, by rodzice osoby wymagającej opieki legitymowali się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W praktyce często organ przyznający świadczenie traktuje przepis art. 17 ust 1a pkt 1 literalnie i na ogół odmawia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w takich sytuacjach, jak wskazana w pytaniu. Nie jest to jednak postępowanie prawidłowe. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że w sytuacji gdy rodzice osoby wymagającej opieki nie legitymują się co prawda orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale ze względu na wiek i stan zdrowia nie są w stanie takiej opieki sprawować, to w takim wypadku rodziców należy traktować tak jak osoby, wobec których orzeczono znaczny stopień niepełnosprawności (zob. wyrok NSA w Warszawie z dnia 13 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1230/14).

 

Co więcej w powyższej sprawie ważną rolę ogrywa również wiek rodziców (mają 79 lat). Warto w tym miejscu przywołać trafne stanowisko wyrażane w orzecznictwie mówiące, że ustawodawca niejako z góry zakłada, że każda osoba, która ukończyła 75 lat wymaga zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Skoro zatem ustawodawca przyjmuje domniemanie, że osoba w wieku 75 lat sama co do zasady wymaga opieki ze strony osób trzecich i w tym celu udziela jej wsparcia, to nie można przyjąć, by ten sam racjonalny ustawodawca jednocześnie zakładał, że osoba w wieku 75 lat lub więcej (nielegitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności) jest zdolna do sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym  członkiem rodziny (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 23 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Po 122/15).

 

Brat Pytającej jest osobą niepełnosprawną umysłowo od urodzenia., wymagającą stałej, całodobowej opieki, a Pytająca zrezygnowała z pracy zarobkowej by opiekę tę sprawować, w związku z czym spełniona została przesłanka opisana w art. 17 ust. 1 i 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

 

Podsumowanie

 

W przedmiotowej sprawie po złożeniu wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego organ będzie musiał przeprowadzić postępowanie dowodowe w celu ustalenia, czy stan zdrowia rodziców uniemożliwia sprawowanie opieki nad chorym synem. Stan zdrowia rodzica osoby wymagającej opieki, uniemożliwiający mu sprawowanie tej opieki, nie musi być wykazany orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, lecz może być również wykazany innymi dowodami. Organ jako dowód ma obowiązek dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego). Jeżeli stan zdrowa rodziców uniemożliwia sprawowanie opieki nad synem, biorąc pod uwagę przestawiony stan faktyczny, Pytającej powinno zostać przyznane świadczenie pielęgnacyjne.

 

Podstawa prawna:
Art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U.2016.1518).
Art. 75 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U.2016.23).
 

Autor/Źródło: Natalia Szok

Szukasz porady prawnej?
Prześlij swoje pytanie do doświadczonych prawników:
Wasze komentarze
Polecana kancelaria prawna
Kancelaria radców prawnych
Lary Hubert Radca Prawny
Prawo cywilne, gospodarcze, podatkowe, transportowe, Karta Nauczyciela
Informacja o kancelarii pochodzi z Bazy prawników SerwisPrawa.pl
Nasi partnerzy
  • InTENSO - outsourcing IT, leasing pracowniczy
  • Jakość obsługi
  • Biuro Informatyki Stosowanej FORMAT
  • Competitive Skills - Szkolenia biznesowe, rekrutacja i headhunting, doradztwo
  • Kaspersky
  • elsa
  • CBIT.pl
  • Enterprise-Gamification
  • Lazarski
  • Secret Client - tajemniczy klient, tajny klient, mystery shopping
  • Atlassian
Zobacz także
  • Kanały RSS
  • Facebook
  • Google+
® 2008 - 2017 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptacją regulaminu.