Jesteś tutaj:
Spadki
02.05.2017 - Natalia Szok
Kliknij, aby ocenić:
 
3,5/10

Porada prawna: Brak szacunku jako podstawa wydziedziczenia

Brat zawsze sprawiał problemy wychowawcze. Wraz z wiekiem stan ten się tylko nasilał. Nigdy nie pomagał rodzicom ani nie okazywał im należnego szacunku. Gdy zwracał się do rodziców, często używał wulgarnych słów. Czy takie zachowanie może uzasadniać wydziedziczenie?

Rozwiązanie problemu

 

Zgodnie z normą art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, rodzice i dzieci mają obowiązek okazywania sobie wzajemnego szacunku i wspierania się. Obowiązek ten jest niezależny od kwestii władzy rodzicielskiej. Oznacza to, że do wzajemnego szacunku i wspierania się obowiązane są dzieci, które nie podlegają już władzy rodzicielskiej rodziców. Wyżej opisany obowiązek rodzinny spoczywa zarówno na dzieciach, jak i na rodzicach. W Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym brak przepisu, który ustanawiałby sankcję za niedopełnienie powyższych obowiązków, które maja nie tylko charakter moralny, ale i prawny.

 

Kwestie wydziedziczenia reguluje art. 1008 Kodeksu cywilnego. Spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku (wydziedziczenie), jeżeli uprawniony do zachowku:

  1. wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;
  2. dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;
  3. uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

 

Przyczyna wydziedziczenia wymieniona w art. 1008 pkt 3 k.c. polega na uporczywym niedopełnianiu względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych. Zachowanie takie odnosić się musi do osoby spadkodawcy i dotyczyć niedopełniania obowiązków rodzinnych właśnie względem niego. Uporczywe niedopełnianie obowiązków rodzinnych oznacza długotrwałe, świadome, zawinione ignorowanie takich obowiązków. Doktryna podaje liczne przykłady takiego zachowania, jak np.: niewykonywanie obowiązku alimentacyjnego, nieudzielanie opieki, brak pomocy w chorobie. Jednak co więcej - zachowanie takie musi nosić cechy uporczywości, czyli być długotrwałe lub wielokrotne. W pojęciu "zaniedbywanie wobec spadkodawcy obowiązków rodzinnych", o którym mowa w art. 1008 pkt 3 k.c., mieści się również takie zachowanie, które prowadzi do faktycznego zerwania ze spadkodawcą kontaktów rodzinnych i ustania więzi uczuciowej, normalnej w stosunkach rodzinnych. Ocena, czy spadkobierca naruszył obowiązki wynikające ze stosunków rodzinnych należy wyłącznie do spadkodawcy (zob. wyrok SA w Warszawie z dnia  22 stycznia 2013 r., sygn. akt VI ACa 978/12; wyrok SO we Wrocławiu z dnia  24 czerwca 2013 r., sygn. akt I C 284/12; wyrok SA w Szczecnie z dnia 4 kwietnia 2014 r., sygn. akt I ACa 887/12).

 

Przyczyna wydziedziczenia uprawnionego do zachowku powinna wynikać z treści testamentu (art. 1009 k.c.). Dlatego w razie sporządzenia przez spadkodawcę testamentu zawierającego postanowienie o wydziedziczeniu należy pamiętać, że przyczyna wydziedziczenia powinna zostać w testamencie skonkretyzowana, sprecyzowana, jednoznacznie sformułowana i opisana (wyrok SO we Wrocławiu z dnia  24 czerwca 2013 r., sygn. akt I C 284/12).

 

 

 

Podsumowanie

 

Art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego kreuje obowiązek rodzinny rodziców i dzieci polegający na wzajemnym szacunku i wspieraniu się. Niedopełnienie tego obowiązku – gdy ma charakter uporczywy – może stanowić (w świetle art. 1008 pkt 3 Kodeksu cywilnego) podstawę wydziedziczenia. Wydziedziczenie ma charakter sankcyjny. Jak wskazuje się w orzecznictwie, ten sankcyjny charakter wydziedziczenia od zachowku, dla ustalenia przesłanki uporczywego niedopełniania względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych (art. 1008 pkt 3 k.c.), wymaga stwierdzenia nieprawidłowego, zawinionego postępowania uprawnionego o kwalifikowanej cesze "uporczywości", czyli musi być ono długotrwałe bądź wielokrotne i podlegać obiektywnej negatywnej ocenie z punktu widzenia obowiązków wyznaczonych przepisami prawa, zwyczajami, zasadami współżycia społecznego (zob. wyrok SA w Warszawie z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I ACa 524/11).

 

Podstawa prawna:

Art. 87 ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j.Dz.U. z 2017 r., poz. 682).
Art. 1008, art. 1009 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 459).

Autor/Źródło: Natalia Szok

Szukasz porady prawnej?
Prześlij swoje pytanie do doświadczonych prawników:
Wasze komentarze
Nasi partnerzy
  • InTENSO - outsourcing IT, leasing pracowniczy
  • Jakość obsługi
  • Biuro Informatyki Stosowanej FORMAT
  • Competitive Skills - Szkolenia biznesowe, rekrutacja i headhunting, doradztwo
  • Kaspersky
  • elsa
  • CBIT.pl
  • Enterprise-Gamification
  • Lazarski
  • Secret Client - tajemniczy klient, tajny klient, mystery shopping
  • Atlassian
Zobacz także
  • Kanały RSS
  • Facebook
  • Google+
® 2008 - 2017 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptacją regulaminu.