Jesteś tutaj:
Spadki
29.01.2015 - Jarosław Olejarz
Kliknij, aby ocenić:
 
5/9

Porada prawna: Spadkobiercy do chwili podziału spadku są współwłaścicielami majątku spadkowego

Jestem jednym ze spadkobierców ustawowych po zmarłym ojcu. Ojciec zmarł kilka lat temu, nie pozostawił testamentu. Nie przeprowadziliśmy sprawy spadkowej, ale teraz wraz z pozostałymi spadkobiercami chcemy sprzedać mieszkanie jakie wchodzi do spadku. Dodatkowo na mieszkaniu wpisana jest hipoteka związana z pożyczką, jaką ojciec wziął przed śmiercią. Od czego zacząć i jak wygląda sprawa tej hipoteki? Dodam, że nie wiem, czy pożyczka została spłacona czy nie, a wierzyciel się nie odzywa.

Z brzmienia art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego (k.c.) wynika jednoznacznie, że do spadku należą jedynie prawa i obowiązki zmarłego mające charakter majątkowy. W skład masy spadkowej wchodzą zatem także wszelkiego rodzaju zadłużenia zmarłego, w tym obciążenia zabezpieczone zastawem bądź hipoteką. Ustawodawca pozostawia jednak spadkobiercy decyzję w zakresie charakteru przyjęcia spadku, ograniczając ją terminem do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku. Zgodnie z art. 1012 k.c. spadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić. Proste przyjęcia spadku wiąże się dla spadkobiercy z odpowiedzialnością za długi spadkowe bez ograniczenia. Natomiast w razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku. Ograniczenie to odpada, jeżeli spadkobierca podstępnie nie podał do inwentarza przedmiotów należących do spadku albo podał do inwentarza nieistniejące długi (art. 1031 § 2 k.c.). Jeśli jeden ze spadkobierców przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, uważa się, że także spadkobiercy, którzy nie złożyli w terminie żadnego oświadczenia, przyjęli spadek z dobrodziejstwem inwentarza. Spadkobierca, który spadek odrzucił, jest w prawie spadkowym traktowany tak, jakby nie dożył otwarcia spadku, i zostaje wyłączony od dziedziczenia (art. 1020 k.c.). Zgodnie z art. 1015 § 1 k.c. oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Brak oświadczenia spadkobiercy w powyższym terminie jest jednoznaczny z prostym przyjęciem spadku. W opisanym stanie faktycznym upłynął już termin do złożenia takiego oświadczenia, a tym samym spadkobiercy przyjmują spadek bez ograniczenia, przy czym należy pamiętać, że małoletni zawsze dziedziczą z dobrodziejstwem inwentarza i nie muszą w tym zakresie składać żadnych oświadczeń. Jeżeli przynajmniej jeden ze spadkobierców przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, uważa się, że także spadkobiercy, którzy nie złożyli w terminie żadnego oświadczenia, przyjęli spadek z dobrodziejstwem inwentarza.

 

 

W pierwszej kolejności konieczne jest uzyskanie przez spadkobierców sądowego stwierdzenia nabycia spadku bądź aktu poświadczenia dziedziczenia. Sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę. Zgodnie z art. 669 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) sąd spadku wydaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po przeprowadzeniu rozprawy, na którą wzywa wnioskodawcę oraz osoby mogące wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi. Sąd spadku bada z urzędu, kto jest spadkobiercą. W szczególności bada, czy spadkodawca pozostawił testament, oraz wzywa do złożenia testamentu osobę, co do której będzie uprawdopodobnione, że testament u niej się znajduje. Jeżeli testament zostanie złożony, sąd dokona jego otwarcia i ogłoszenia (art. 670 k.p.c.).

 

Akt poświadczenia dziedziczenia sporządza notariusz, uprzednio spisując protokół dziedziczenia przy udziale wszystkich osób, które mogą wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi, a także osób, na których rzecz spadkodawca uczynił zapisy windykacyjne. Zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia ma skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. W myśl art. 95e § 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (t.j. Dz.U.2014.164) notariusz odmawia sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia, jeżeli:

  • w stosunku do spadku został już uprzednio sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia lub wydane postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku;
  • w toku sporządzania protokołu dziedziczenia ujawnią się okoliczności wskazujące, że przy jego sporządzeniu nie były obecne wszystkie osoby, które mogą wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi lub testamentowi, lub też osoby, na których rzecz spadkodawca uczynił zapisy windykacyjne, albo istnieją lub istniały testamenty, które nie zostały otwarte lub ogłoszone;
  • wskutek braku małżonka spadkodawcy i krewnych powołanych do dziedziczenia z ustawy spadek przypada, jako spadkobiercy ustawowemu, gminie albo Skarbowi Państwa;
  • spadkodawca w chwili śmierci był cudzoziemcem lub, nie posiadając żadnego obywatelstwa, nie zamieszkiwał w Rzeczypospolitej Polskiej albo w skład spadku wchodzą prawa rzeczowe lub posiadanie nieruchomości położonej za granicą.

 

Jeśli chodzi o sprawę hipoteki, to przede wszystkim zacząć należy od ustalenia, z jakiego rodzaju pożyczką mamy do czynienia i czy została ona uregulowana. Do długów zabezpieczonych hipoteką nie znajdą także zastosowania ograniczenia odpowiedzialności, ponieważ – jak wynika z art. 74 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz.U.2013.707) – wierzyciel hipoteczny może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości obciążonej hipoteką, bez względu na ograniczenie odpowiedzialności dłużnika wynikające z prawa spadkowego. Jeśli pożyczka zostanie uregulowana, można ubiegać się o uzyskanie oświadczenia o spłacie zadłużenia. Oświadczenie takie jest konieczne do wniosku o wykreślenie wpisu o hipotece z księgi wieczystej (jest to rodzaj wniosku o wpis). Dla dokumentów bankowych potrzebnych do wykreślenia hipoteki wymagana jest taka sama forma jak dla dokumentu o wpis hipoteki, a zatem oświadczenie o zgodzie na wykreślenie hipoteki zawierające podpisy dwóch osób uprawnionych do składania oświadczeń w imieniu banku, a także pieczęć banku. W przypadku, gdy wierzycielem nie jest bank, oświadczenie musi być sporządzone w formie pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym (art. 31 ustawy o księgach wieczystych). Mieszkanie, na którym wpisana jest hipoteka, może zostać sprzedane również bez wykreślania wpisu o hipotece z księgi wieczystej, przy czym konieczne jest wcześniejsze uregulowanie zadłużenia związanego z pożyczką.

 

Podstawa prawna:
[art. 922 § 1, art. 1012, art. 1015 § 1, art. 1020, art. 1031 § 2 k.c.]
[art. 669, art. 670 k.p.c.]
[art. 95b, art. 95e § 2 ustawy Prawo o notariacie]
[art. 31, art. 74 ustawy o księgach wieczystych i hipotece]

Autor/Źródło: Jarosław Olejarz



Szukasz porady prawnej?
Prześlij swoje pytanie do doświadczonych prawników:
Wasze komentarze
Polecana kancelaria prawna
Kancelaria radców prawnych
Lary Hubert Radca Prawny
Sprawy cywilne, gospodarcze, podatkowe, prawo transportowe, Karta Nauczyciela
Informacja o kancelarii pochodzi z Bazy prawników SerwisPrawa.pl
Nasi partnerzy
  • InTENSO - outsourcing IT, leasing pracowniczy
  • Jakość obsługi
  • Biuro Informatyki Stosowanej FORMAT
  • Competitive Skills - Szkolenia biznesowe, rekrutacja i headhunting, doradztwo
  • Kaspersky
  • elsa
  • CBIT.pl
  • Enterprise-Gamification
  • Lazarski
  • Secret Client - tajemniczy klient, tajny klient, mystery shopping
  • Atlassian
Zobacz także
  • Kanały RSS
  • Facebook
  • Google+
® 2008 - 2018 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptacją regulaminu.